Πολλές εφημερίδες τον τελευταίο καιρό ειδικά ασχολούνται με τη λεγόμενη εκλογή του Αρχιεπισκόπου χρησιμοποιώντας πολύ σκληρούς τίτλους, που προκαλούν την προσοχή των αναγνωστών. Διαβάζοντας κανείς τα κείμενα βλέπει ότι ουσιαστικά αναμασώνται και αναπλάσσονται τα ίδια σενάρια, παρουσιάζονται δε κατά καιρούς και μερικά νέα ονόματα για να σπάζει η ρουτίνα.

Διαβάζω τα κείμενα αυτά και κατά κανόνα αισθάνομαι βαθιά θλίψη. Και γι' αυτό, με πολύ σεβασμό, θα ήθελα κι εγώ να χαράξω μερικές γραμμές, υπογραμμίζοντας πέντε χαρακτηριστικά σημεία επί του «θέματος».

1Πολλοί δημοσιογράφοι, και μάλιστα όσοι ασχολούνται με το λεγόμενο εκκλησιαστικό ρεπορτάζ, επαναφέρουν συχνά το θέμα της εκλογής Αρχιεπισκόπου. Φαίνεται ότι έχουν ταυτίσει την εκκλησιαστική ζωή μόνο με την εκλογή Αρχιερέων και μάλιστα Αρχιεπισκόπου. Και αυτό, βέβαια, πρέπει να ερμηνευθεί μέσα από την τάση της φαινομενολογίας που επικρατεί στη σύγχρονη κοινωνία. Οταν η εκκλησιαστική δημοσιογραφία εντάσσεται μέσα στον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης, τότε πράγματι δημιουργείται μεγάλος προβληματισμός.

Δεν νομίζω, όμως, ότι το πρόβλημα είναι μόνον των δημοσιογράφων, αλλά και όλων εκείνων που συντηρούν μια τέτοια νοοτροπία. Το τραγικό της υποθέσεως είναι ότι γίνεται τέτοια συζήτηση ενώ είναι γνωστό ότι ακόμη ζει ο Αρχιεπίσκοπος, καθώς επίσης ότι το εκκλησιαστικό δίκαιο δεν προβλέπει όριο ηλικίας. Και, βέβαια, μερικοί μπορεί να ισχυρίζονται ότι η κλονισθείσα υγεία του Αρχιεπισκόπου φουντώνει την εκλογολογία για τον θρόνο της Αρχιεπισκοπής, το θλιβερό όμως είναι ότι ο λόγος για τη διαδοχή του Αρχιεπισκόπου Αθηνών εμμέσως ή αμέσως ξεκίνησε πριν από πολλά χρόνια. Τρομάζω στη σκέψη μήπως όλον αυτόν τον θόρυβο τον υποθάλπουν μερικοί Κληρικοί και μήπως τους δημοσιογράφους υποκινούν μερικοί λεγόμενοι «εκκλησιαστικοί παράγοντες».

2Η νοοτροπία της αρχιεπισκοπικής εκλογολογίας έχει σαφώς επηρεασθεί από την κομματικοποίηση και την ποδοσφαιροποίηση. Τουλάχιστον αν η συζήτηση αυτή γινόταν μέσα σε σοβαρά πλαίσια, θα μπορούσε κανείς να τη θεωρήσει ως γόνιμη. Αλλά τις περισσότερες φορές εντάσσεται σε μια νοοτροπία που είναι ξένη προς την εκκλησιαστική ατμόσφαιρα. Γίνεται λόγος για «δελφίνους», για «ομάδες» ιεραρχών, για «χτυπήματα κάτω από τη μέση», για «λοχαγούς» κλπ. Επικρατεί, δηλαδή, η ίδια νοοτροπία που υπάρχει στους κομματικούς μηχανισμούς και στις ποδοσφαιρικές ομάδες. Ολη αυτή η νοοτροπία τραυματίζει τον ευαίσθητο χώρο της Εκκλησίας και δημιουργεί εσφαλμένες εντυπώσεις στον λαό, ο οποίος δεν μπορεί να διακρίνει τη διαφορά μεταξύ των δύο αυτών μορφών της ζωής (Εκκλησίας - κομμάτων). Η πραγματικότητα είναι ότι οι Αρχιερείς είναι ελεύθεροι άνθρωποι που, όταν θα έλθει η κατάλληλη στιγμή, θα εκφρασθούν αναλόγως και μάλιστα θα επιβραβεύσουν αυτούς που διαπνέονται από εκκλησιαστικό φρόνημα και δεν συμμετέχουν σε τέτοιες παρασυναγωγές με σαφώς αντιεκκλησιαστικές σκοπιμότητες.

3Στις διάφορες αναλύσεις που γίνονται για την εκλογή του Αρχιεπισκόπου δημιουργείται εσφαλμένα η εντύπωση ότι αυτό είναι το μοναδικό πρόβλημα που βασανίζει και απασχολεί την Εκκλησία. Δεν παραγνωρίζω το γεγονός ότι η παρουσία ενός ηγέτου είναι ένα σοβαρό ζήτημα για την Εκκλησία. Αλλά, όμως, η λύση αυτού του προβλήματος δεν είναι η πανάκεια όλων των άλλων προβλημάτων. Τρομάζω με τη σκέψη ότι είναι ενδεχόμενο η Εκκλησία να μετατραπεί σε Βατικανό, σε μια κοσμική οργάνωση, καθώς επίσης τρομάζω στη δυνατότητα να εξομοιωθεί η διοίκηση της Εκκλησίας και η παρουσία του Αρχιεπισκόπου με τη διοίκηση την οποία εξασκεί ο πρωθυπουργός στην κυβέρνηση. Πράγματι, ο πρωθυπουργός είναι υπεύθυνος για τους υπουργούς που επιλέγει και τους απολύει όταν διαπιστώσει ότι είναι ανεπαρκείς. Αυτό δεν ισχύει με την εκκλησιαστική διοίκηση, αφού κάθε Μητρόπολη, ενώ είναι ενωμένη με τις άλλες Μητροπόλεις, και κάθε Μητροπολίτης, ενώ είναι συνοδικό μέλος τόσο της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος όσο και της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, εν τούτοις έχουν μια αυτονομία. Εκείνο που θέλω να υπογραμμίσω είναι ότι το διοικητικό σύστημα της Εκκλησίας συνδέεται με το αρχαίο ελληνικό σύστημα των πόλεων και όχι με το φεουδαλιστικό σύστημα της Δύσεως. Ετσι, ο πιο δραστήριος Αρχιεπίσκοπος δεν μπορεί να ενεργοποιήσει έναν αδρανή Μητροπολίτη, καθώς επίσης ένας δραστήριος Μητροπολίτης δεν ενοχλείται καθόλου στη διοίκηση της επαρχίας του από την αδράνεια ενός Αρχιεπισκόπου. Βέβαια, δεν θέλω να υποστηρίξω ότι δεν πρέπει να ενδιαφερόμαστε για την καλύτερη επιλογή Αρχιεπισκόπου από πλευράς εκκλησιαστικού φρονήματος και γνώσεως, γιατί θα ενδιαφερθεί για τα γενικότερα θέματα της Εκκλησίας, αλλά κυρίως ότι δεν πρέπει να διακατεχόμαστε από εκκλησιαστικούς μεσσιανισμούς, οι οποίοι καταλήγουν σε ολοκληρωτισμούς.

4 Αυτή τη στιγμή την Εκκλησία της Ελλάδος την απασχολούν πολλά προβλήματα, που έχουν να κάνουν αφενός μεν με τη διατήρηση του εκκλησιαστικού φρονήματος και ήθους τόσο των Κληρικών όλων των βαθμών όσο και των λαϊκών, αφετέρου δε με την αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων που αναφύονται καθημερινά. Στο θέμα αυτό έχω υπόψη πολλές θέσεις, ήτοι ποια είναι τα προβλήματα που απασχολούν την Εκκλησία σήμερα και πώς είναι δυνατόν να αντιμετωπισθούν, αλλά δεν θα ήθελα να αναφερθώ διεξοδικά σε αυτό το θέμα. Πάντως εκείνο που θέλω να υπογραμμίσω αυτή τη στιγμή είναι ότι το πρόβλημα της Ελλαδικής Εκκλησίας δεν είναι απλώς η κλονισμένη υγεία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Σεραφείμ.

5Θεωρώ πολύ σημαντικό τον τρόπο που πρέπει να ακολουθηθεί, όταν προκύψει, κατά φυσικό και όχι τεχνικό τρόπο, θέμα επιλογής για τον Αρχιεπισκοπικό θρόνο. Νομίζω ότι πρέπει να προετοιμασθούμε από τώρα όχι τόσο για το ποιος θα έχει τα εκκλησιαστικά προσόντα για την άνοδο στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο, αλλά κυρίως πώς θα πρέπει να επιτευχθεί η εκλογή, όταν έλθει η στιγμή που θα προσδιορίσει ο Θεός, γιατί όλα μέσα στην Εκκλησία πρέπει να γίνονται με εκκλησιαστικό φρόνημα. Εξηγούμαι καλύτερα.

Εχω πληροφορίες ότι μερικοί δημοσιογράφοι προετοιμάζονται να διοργανώσουν συζητήσεις στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο για το θέμα αυτό, να κάνουν γκάλοπ και να δημοσιεύσουν στατιστικές για να επηρεάσουν την εκλογή, όπως ακριβώς γίνεται και σε προεκλογικές περιόδους για την ανάδειξη των πολιτικών αρχόντων. Με τρομάζει πολύ το γεγονός να ευρεθούν σε αυτή τη διαμάχη και Κληρικοί, ιδιαιτέρως οι υποψήφιοι αλλά και άλλοι Αρχιερείς που υποστηρίζουν κάποιον υποψήφιο. Και, βέβαια, δεν έχουμε κανέναν τρόπο να εμποδίσουμε τους δημοσιογράφους και τους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς να κάνουν κάτι τέτοιο, αλλά επ' ουδενί λόγω πρέπει να συμμετάσχουμε σε αυτό το παιχνίδι. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι θα είναι η πρώτη φορά που η εκλογή του Αρχιεπισκόπου θα γίνει με τη χρήση της παντοδύναμης τετάρτης, πέμπτης και έκτης εξουσίας, οπότε θα δοκιμασθεί το εκκλησιαστικό φρόνημα των υποψηφίων και θα γίνει πρότυπο για άλλες εκλογές. Πιθανόν μια κατάχρηση κατά την περίοδο αυτήν να αποτελέσει πρόκριμα για κοινωνικές αναστατώσεις, ακόμη και σε επισκοπικές εκλογές. Γι' αυτό και πρέπει όλοι οι εκλέκτορες αρχιερείς, αλλά και εκείνοι που έχουν τη φιλοδοξία να αναδειχθούν σε αυτόν τον υψηλό θώκο, είναι ανάγκη να απόσχουν από τέτοιες διαδικασίες. Πρέπει να δεσμευθούμε όλοι μας ότι δεν θα κάνουμε καμία δήλωση στα ραδιοτηλεοπτικά μέσα, δεν θα συμμετάσχουμε σε καμία συζήτηση που θα έχει σχέση με αυτό το θέμα ή κάποιο παρόμοιο. Αυτό το θεωρώ πολύ σημαντικό.

Ακόμη πρέπει να στιγματίσω από τώρα τη λασπολογία η οποία ενδεχομένως να εμφανισθεί, δείγματα της οποίας λάβαμε ήδη από μερικές απομονωμένες ενέργειες. Το θεωρώ ότι θα είναι μεγάλος τραυματισμός της εκκλησιαστικής ενότητας όταν σε τέτοιες ενέργειες θα είναι φυσικοί ή ηθικοί αυτουργοί Κληρικοί όλων των βαθμίδων.

Συμπερασματικά, πιστεύω ότι ο τρόπος εκλογής του Αρχιεπισκόπου, όταν θα έλθει η ώρα, θα φανερώσει την εκκλησιαστική υγεία ή ασθένεια των Αρχιερέων, καθώς επίσης και την εκκλησιαστική υγεία ή ασθένεια των υποψηφίων για τον Αρχιεπισκοπικό θρόνο. Πρέπει να μείνουμε σε υψηλό επίπεδο για να δώσουμε μαθήματα εκκλησιαστικού φρονήματος και να γίνουμε παράδειγμα για την υπόλοιπη κοινωνία, όταν θα κληθεί να κάνει τις δικές του πολιτικές επιλογές. Γιατί «εάν το άλας μωρανθή εν τίνι αλισθήσεται; εις ουδέν ισχύει έτι ει μη βληθήναι έξω και καταπατείσθαι υπό των ανθρώπων» (Ματθ. ε', 13).

ΤΟ ΒΗΜΑ, 22-06-1997
Κωδικός άρθρου: B12434A201

[ ΠΑΝΩ ]

	"ΠΕΛΑΓΙΑ".