* Η διοργάνωση του συνοδικού συστήματος θα προέλθει από τον τρόπο αναδείξεως των Επισκόπων

Ο Επίσκοπος σε κάθε τοπική Εκκλησία αποτελεί το ορατό σημείο της παρουσίας της Κεφαλής της Εκκλησίας, ήτοι του Χριστού. Ο Επίσκοπος είναι εις τύπον και τόπον της παρουσίας του Χριστού στη συγκεκριμένη εκκλησιαστική περιφέρεια. Στην τοποθέτησή του στην ιδιαίτερη επισκοπή συντελούν η εκλογή, η χειροτονία και η ενθρόνισή του, οπότε το συγκεκριμένο ποίμνιο αποκτά τον πνευματικό του πατέρα. Η Εκκλησία έδωσε μεγάλη σημασία στην ύπαρξη του Επισκόπου.

Με το σημείωμα αυτό θα ήθελα απλώς να υπογραμμίσω τη σημασία που έχει η εκλογή-ψηφοφορία του Επισκόπου, γιατί συνήθως θεωρείται ένα δεύτερο στοιχείο εν σχέσει με τη χειροτονία που αποκτά ιδιαίτερη επισημότητα ενώ έχει μεγάλη αξία. Και βέβαια με τη χειροτονία δέχεται κανείς τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος για να ποιμάνει έναν λαό, αλλά όμως σημαντική θέση κατέχει και η εκλογή, αφού διά της εκλογής προσφέρεται ο Κληρικός για να χειροτονηθεί.

Ο ερμηνευτής των ιερών Κανόνων Ζωναράς, ερμηνεύοντας τον α' Κανόνα των αγίων Αποστόλων, λέγει ότι «πάλαι δε και αυτή η ψήφος χειροτονία ωνόμαστο» και το εξηγεί από την άποψη ότι παλαιά εψήφιζαν με την ανάταση της χειρός, οπότε έτσι εξηγείται και η χρήση της λέξης χειροτονία (χείρα-τείνω). Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης λέγει ότι χειροτονία λέγεται και η ψήφος, αφού ακόμη και κατά την αρχαία Ελλάδα αναλάμβαναν οι άνθρωποι τα δημόσια αξιώματα με την έκταση των χειρών του λαού, όπως λέγει ο Δημοσθένης: «Καν οντινούν χειροτονήσητε στρατηγόν».

Με αυτή την έννοια χρησιμοποιείται και ο ε' Κανόνας της Συνόδου της Λαοδικείας «περί του μη δειν τας χειροτονίας επί παρουσία ακροωμένων γίνεσθαι», ότι δηλαδή η ψηφοφορία δεν πρέπει να γίνεται με παρουσία λαϊκών που ακροώνται ή ανθρώπων που βρίσκονται στο στάδιο των ακροωμένων, των μετανοούντων. Οπως και ο Ζωναράς, έτσι και ο Βαλσαμών λέγει: «Χειροτονίας ενταύθα τας ψήφους ονομάζει ο κανών». Και όπως εξηγούν οι ερμηνευτές, κατά τις ψηφοφορίες «συμβαίνουσι πολλαί λαοτριβαί μεταξύ των ψηφιζόντων», δηλαδή «λέγονται κατά τινων αιτιάματα δι' α κωλύονται ίσως ιερωσύνης» (Ζωναράς) και δεν πρέπει να παρευρίσκονται ακροώμενοι για να μη σκανδαλίζονται από όσα θα ακούσουν. Η μη παρουσία ακροωμένων γίνεται για τις ψηφοφορίες, ενώ οι χειροτονίες πρέπει να γίνονται φανερά, με παρουσία όλου του λαού, που θα εκλαμβάνονται ως μάρτυρες.

Από αυτά φαίνεται καθαρά ότι οι εκλογές των Αρχιερέων είναι σημαντικά γεγονότα και πρέπει να γίνεται διάλογος, ανάκριση και γι' αυτό η ψήφος των Επισκόπων εντάσσεται μέσα στη διαδικασία της χειροτονίας. Κάθε Επίσκοπος όταν ψηφίζει δεν πρέπει να επηρεάζεται από διάφορες σκοπιμότητες, ούτε να δέχεται πιέσεις και εκβιασμούς ούτε η ψήφος του να τίθεται μέσα σε διαδικασίες συμψηφιστικές. Αυτό ακόμη σημαίνει ότι η ψηφοφορία των Επισκόπων δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά πρέπει να γίνεται συζήτηση μεταξύ των Αρχιερέων κατά τη διάρκεια των εκλογών για τους υποψηφίους. Πρέπει να ακούγονται οι τυχόν αντιρρήσεις και να γίνεται συζήτηση. Στο τέλος όταν ο Αρχιερεύς οδεύει στην κάλπη να ψηφίσει, πρέπει να το κάνει με ιεροπρέπεια, υπευθυνότητα, φόβο Θεού, και προπαντός να σκέπτεται ότι πορεύεται για την έναρξη χειροτονίας, δηλαδή με την ψήφο του αναδεικνύει, χειροτονεί Επίσκοπο.

Κατά καιρούς διατυπώνονται μερικές προτάσεις για αναθεώρηση του τρόπου της εκλογής των Επισκόπων. Ομως, αν δεν επικρατήσει αυτή η διαδικασία που προβλέπουν οι ιεροί Κανόνες, τότε και το τελειότερο σύστημα μπορεί να αποδυναμωθεί. Η εκκλησιολογία και η θεολογία που διέπει τους ιερούς Κανόνες είναι να μπορούν οι εκλέκτορες να διακρίνουν τα ορθόδοξα κριτήρια των υποψηφίων και τις απαραίτητες εκκλησιολογικές προϋποθέσεις, καθώς επίσης να γίνεται συζήτηση στη Σύνοδο της Ιεραρχίας που συνέρχεται για την εκλογή συγκεκριμένων Επισκόπων για συγκεκριμένες Επισκοπές. Τέτοια μεγάλα θέματα πρέπει να αντιμετωπίζονται με σοβαρότητα, υπευθυνότητα και όχι με σκοπιμότητες που υπονομεύουν τον τρόπο εκλογής και χειροτονίας των Επισκόπων, έστω και αν χρησιμοποιηθεί το τελειότερο, από ανθρωπίνης πλευράς, σύστημα αναδείξεως των Επισκόπων.

Θεωρώ ότι η καλύτερη παρουσία της ανθρώπινης πλευράς της Εκκλησίας και η καλύτερη διοργάνωση του συνοδικού συστήματος θα προέλθει μέσα από τον τρόπο αναδείξεως των Επισκόπων, μέσα από τις προδιαγραφές των ιερών Κανόνων. Και σε αυτό το σημείο έχουμε ευθύνη όλοι οι εν ενεργεία Αρχιερείς.

ΤΟ ΒΗΜΑ, 22-07-2001
Κωδικός άρθρου: B13319A391

[ ΠΑΝΩ ]

	"ΠΕΛΑΓΙΑ".