Πηγές και βοηθήματα

 1. Αι Συνοδικαί Εγκύκλιοι, τόμος Α', 1901-1933, εκδ. Αποστολικής Διακονίας, 1955

 2. Αρχείο δικηγόρου Αθανασίου Σακαρέλλου

 3. Βαρθολομαίου Μητροπολίτου Φιλαδελφείας: Το Οικουμενικόν Πατριαρχείον εν τω Συντάγματι της Ελλάδος και εν τω Καταστατικώ Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος, στον τόμο “Μνήμη Μητροπολίτου Ικονίου Ιακώβου”, εν Αθήναις 1984

 4. Βενιζέλου Ευάγγελου: Το Σύνταγμα του 1975, 1986, 2001, εκδ. Σάκκουλα 2001

 5. Βενιζέλου Ευάγγελου: Οι σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας, εκδόσεις Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 2000

 6. Γεωργαντζή Πέτρου Δρ. Θ.: Ο “Αφορισμός” του Αλεξάνδρου Υψηλάντη, (Ιστορική και θεολογική διερεύνηση του θέματος), εκδ. “Παρουσία”, Καβάλα 1988

 7. Γλύκατζη - Αρβελέρ Ελένη: Ορθοδοξία και Βυζάντιο (330-1461), στον “Θησαυρό της Ορθοδοξίας”, τόμος Α', με τίτλο “Η δόξα και το μεγαλείο της Ορθοδοξίας”, Εκδοτική Αθηνών

 8. Καρδάρα Χρήστου: Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και ο αλύτρωτος Ελληνισμός της Μακεδονίας, Θράκης, Ηπείρου, μετά το Συνέδριο του Βερολίνου (1878), εκδ. “Επικαιρότητα”, Αθήνα 1996

 9. Κωνσταντινίδη Εμμανουήλ: Σταθμοί της ιστορικής πορείας της εν Ελλάδι Εκκλησίας, στα “Δίπτυχα της Εκκλησίας της Ελλάδος 2000”, Έκδοση Αποστολικής Διακονίας

10. Μαντζαρίδη Γεωργίου: Κοινωνιολογία του Χριστιανισμού, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1985

11. Μαξίμου Μητροπολίτου Σάρδεων: Το Οικουμενικόν Πατριαρχείον εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία, εκδ. Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη 1972

12. Μεταλληνού Γ.: Παράδοση και Αλλοτρίωση, εκδ. Δόμος, Αθήνα 1986

13. Μεταλληνού Γ.: Ελλαδικού Αυτοκεφάλου παραλειπόμενα, εκδόσεις Δόμος, έκδοση Β' 1989

14. Μεταλληνού Γ.: Ελληνισμός μαχόμενος, εκδ. “Τήνος”, Αθήνα 1995

15. Μίλα Νικοδήμου Δρ.: Το εκκλησιαστικόν Δίκαιον, Συνταγέν κατά τας εκκλησιαστικάς πηγάς και κατά τους εν ταις Αυτοκεφάλοις Ισχύοντας Ειδικούς Νόμους, μετάφραση Δρ. Μελετίου Αποστολοπούλου, Τύποις Π.Δ. Σακελλαρίου, Αθήναι 1906, Φωτοτ. ανατύπωσις Βασ. Ν. Γρηγοριάδης 1970

16. Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, εκδόσεις Α. Μαρτίνος, Αθήναι 1962

17. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τόμος ΣΤ', 1976

18. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τόμος Ζ', 1978

19. Καρμίρη Ιωάννου: Δογματική, τόμ. Ε' Ορθόδοξος Εκκλησιολογία, Αθήναι 1973

20. Οι Προκαθήμενοι Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, έκδ. Εκκλησιαστική Βιβλιοθήκη Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος, Βόλος 1997

21. Πηδάλιον, εκδ. Παπαδημητρίου, Αθήναι 1970

22. Πρακτικά της Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος της 27ης Νοεμβρίου 1972

23. Ράλλη - Ποτλή: Σύνταγμα θείων και ιερών Κανόνων, τόμος Α', Αθήναι 1852, Τυπ. Γ. Χαρτοφύλακος, Φωτοτυπική ανατύπωσις Κασ. Μ. Γρηγόρη 1966

24. Ράλλη - Ποτλή: Σύνταγμα θείων και ιερών Κανόνων, τόμος Β', Αθήναι 1852, Τυπ. Γ. Χαρτοφύλακος, Φωτοτυπική ανατύπωσις Κασ. Μ. Γρηγόρη 1966

25. Ράλλη - Ποτλή: Σύνταγμα θείων και ιερών Κανόνων, τόμος Γ', Αθήναι 1853, Τυπ. Γ. Χαρτοφύλακος, Φωτοτυπική ανατύπωσις Κασ. Μ. Γρηγόρη 1966

26. Ράλλη - Ποτλή: Σύνταγμα θείων και ιερών Κανόνων, τόμος Δ', Αθήναι 1854, Τυπ. Γ. Χαρτοφύλακος, Φωτοτυπική ανατύπωσις Κασ. Μ. Γρηγόρη 1966

27. Ράλλη - Ποτλή: Σύνταγμα θείων και ιερών Κανόνων, τόμος Ε', Αθήναι 1855, Τυπ. Γ. Χαρτοφύλακος, Φωτοτυπική ανατύπωσις Κασ. Μ. Γρηγόρη 1966

28. Ράλλη - Ποτλή: Σύνταγμα θείων και ιερών Κανόνων, τόμος ΣΤ', Αθήναι 1859 Τυπ. Αυγή, Φωτοτυπική ανατύπωσις Κασ. Μ. Γρηγόρη 1966

29. Ρωμανίδου Ιωάννου: Ρωμηοσύνη, Ρωμανία, Ρούμελη, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1975

30. Σακελλαροπούλου Μελετίου Αρχιμ.: Εκκλησιαστικόν Δίκαιον, Αθήναι 1898

31. Στεφανίδου Βασιλείου Αρχιμ.: Εκκλησιαστική Ιστορία, εκδ. “Αστέρος”, έκδοση Β' Αθήναι 1960

32. Στράγκα Θεοκλήτου Αρχιμ.: Εκκλησίας Ελλάδος Ιστορία εκ πηγών αψευδών, τόμος Α', Αθήναι 1969

33. Στράγκα Θεοκλήτου Αρχιμ.: Εκκλησίας Ελλάδος Ιστορία εκ πηγών αψευδών, τόμος Β', Αθήναι 1970

34. Στράγκα Θεοκλήτου Αρχιμ.: Εκκλησίας Ελλάδος Ιστορία εκ πηγών αψευδών, τόμος Γ', Αθήναι 1971

35. Στράγκα Θεοκλήτου Αρχιμ.: Εκκλησίας Ελλάδος Ιστορία εκ πηγών αψευδών, τόμος Δ', Αθήναι 1972

36. Ταρνανίδη Ιωάννου: “Πτυχές Σλαβικής Ορθοδοξίας” εκδοτικός οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1991

37. Ταρνανίδη Ιωάννου: Απόηχοι Βυζαντινοσερβικών τριβών κατά την τελική ανακήρυξη - ανύψωση του Σερβικού Πατριαρχείου (1919-1922) εις Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής, Τμήμα Θεολογίας, τόμος 8, Θεσσαλονίκη 1998

38. Τρεμπέλα Παναγιώτου: Οι όροι και οι παράγοντες της ανακηρύξεως του αυτοκεφάλου, εις περ. “Εκκλησία” τόμος 10, 1932, τεύχ. 25

39. Τρωϊάνου Σπύρου: Παραδόσεις εκκλησιαστικού δικαίου, εκδ. Σάκουλα, Αθήνα - Κομοτηνή 1984

40. Φειδά Βλασίου: Ο θεσμός της πενταρχίας των Πατριαρχών, τόμος Ι. Προϋποθέσεις διαμορφώσεως του θεσμού (απ’ αρχής μέχρι το 451)

41. Φειδά Βλασίου: Ο θεσμός της πενταρχίας των Πατριαρχών, τόμος ΙΙ. Ιστορικοκανονικά προβλήματα περί την λειτουργίαν του θεσμού (451-553), Αθήνα 1977

42. Φειδά Βλασίου: “Η Ορθοδοξία από την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως έως σήμερα”, στον “Θησαυρό της Ορθοδοξίας”, τόμος Α', με τίτλο “Η δόξα και το μεγαλείο της Ορθοδοξίας”, Εκδοτική Αθηνών

43. Φειδά Βλασίου: Λάθος η αλλαγή του Μνημοσύνου, “Καθημερινή” 3-10-1999

44. Φειδά Βλασίου: Ο εκκλησιαστικός τίτλος των υπερτίμων και εξάρχων, Αθήνα 1995, Ανάτυπον από το περιοδικό “Εκκλησία”

45. Χαρκιολάκη Ιωσήφ, Επισκόπου Αριανζού: Ιστορικο-κανονικός κριτικός έλεγχος της προσπάθειας του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων να επέμβη εις την Δικαιοδοσίαν της Ελλ. Ορθ. Αρχ. Αυστραλίας (1991-1993), Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη 2000

46. Χριστοφιλοπούλου Αναστασίου: Ελληνικόν Εκκλησιαστικόν δίκαιον, Αθήναι 1962, τεύχος Α'

47. Χρυσοστόμου, Μητροπολίτου Πειραιώς, του από Αργολίδος: Λόγοι, Εγκύκλιοι, Επιστολαί, Κείμενα, εκδ. προνοία Μητροπολίτου Νέας Σμύρνης Αγαθαγγέλου, Αθήναι 1999

48. Olivier Clement: “η αλήθεια ελευθερώσει υμάς”, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 1997

49. Charles Frazee: Ορθόδοξος Εκκλησία και Ελληνική ανεξαρτησία 1821-1852, εκδ. Δόμος, Αθήνα 1987

50. Βήμα

51. Ελευθεροτυπία

52. “Νέα Ελλάδα”

53. Ορθόδοξος Τύπος

54. Γνωριμία

55. Διάλογοι Καταλλαγής

56. Εκκλησία

57. Επίσκεψις